Bu alandaki rehberler
Dijital delilin üç temel sorusu
Bir kaydın ne gösterdiği kadar nereden geldiği ve değişip değişmediği de önemlidir. Kaynak, bütünlük ve olayla bağlantı birlikte açıklanmalıdır. Dosyaya çok sayıda ekran görüntüsü koymak, bunların hangi olguyu kanıtladığını açıklamanın yerine geçmez.
Her delile kısa bir açıklama ekleyin: kayıt tarihi, kaynağı, ilgili işlem ve hangi iddiayı desteklediği. Asıl dosyayı koruyup çalışma kopyası üzerinde düzenleme yapmak izlenebilirliği artırır. Delil elde etme yöntemi de hukuka uygun olmalıdır.
Mesaj, e-posta ve web kaydı
Ekran görüntüsünde kullanıcı adı, tam bağlam ve zaman görünmelidir. Mümkün olduğunda platformun sunduğu dışa aktarım ile orijinal dosyalar saklanır. E-postanın yalnız gövdesi yerine üstbilgileriyle birlikte orijinal kaydı, gönderim yolunun değerlendirilmesini sağlayabilir.
Web içeriğinde tam adres ve erişim anı önem taşır. Bir arama sonucu ile kaynak sayfa aynı kayıt değildir. Silinme ihtimali bulunan içerikler için somut olaya uygun tespit yöntemleri avukatla değerlendirilmelidir. Başkasının hesabına izinsiz girmek delil toplama hakkı vermez.
Telefon ve bilgisayar incelemesi
Dijital materyalin teslimi, mühürlenmesi, kopyalanması ve incelenmesi kayıt altına alınmalıdır. İmaj, uygun yöntemle oluşturulan adli kopyayı ifade eder; sıradan klasör kopyasıyla aynı kapsamda olmayabilir. Hash, bir dosyanın dijital özetidir ve karşılaştırmada bütünlük göstergesi olarak kullanılabilir.
Hash değerinin aynı olması, dosyanın içeriğinin doğru veya hukuka uygun elde edilmiş olduğunu tek başına kanıtlamaz. İnceleme yetkisi, kapsamı ve kullanılan yöntem ayrıca ele alınır. Şüpheli cihaz üzerinde gelişigüzel kurtarma programı çalıştırmak kayıtları değiştirebilir.
Kayıtları zaman çizelgesinde birleştirme
Banka işlemi yerel saatle, bir platform kaydı UTC ile tutulmuş olabilir. Saat dilimi ve cihaz saatindeki olası farklar karşılaştırılmadan “aynı anda” sonucuna varılmamalıdır. İşlem numarası, cihaz, kullanıcı ve iletişim kaydı ilişkilendirilir.
Çelişki bulunduğunda bunun teknik hata mı yoksa farklı kullanıcı/işlem mi gösterdiği araştırılır. Veri eksikliğini kesin olumsuz bulgu olarak sunmamak gerekir. Bir kaydın bulunamaması, o olayın hiç gerçekleşmediğini her durumda kanıtlamaz.
Raporu okumak ve somut itiraz geliştirmek
Raporun amacı, incelenen materyal, kullanılan yöntem, tarih aralığı ve sonuçları ayrı okunmalıdır. Ekran görüntüsüyle ulaşılan yorum ile ham veriyle desteklenen tespit farklı ağırlıkta olabilir. Eksik ekler ve açıklanmayan eşleştirmeler açık sorularla gösterilir.
Ek inceleme talebinde “rapor hatalı” demek yerine hangi işlem, cihaz veya zaman eşleşmesinin neden belirsiz olduğunu yazın. Lehe kayıtların da incelenmesini isteyin. Teknik uzmanın bulgusu hukuki kusur ve suçluluk değerlendirmesinin tümünü tek başına yerine getirmez.
BELGE HAZIRLIĞI
Hangi deliller önemli?
- Orijinal dosyalar ve çalışma kopyaları
- Tam URL ve zaman bilgisi
- Teslim/el koyma tutanakları
- Rapor ekleri, hash ve inceleme kapsamı
Sık yapılan hatalar
- Görüntüleri kırpıp asılları silmek
- İzinsiz hesaba girerek kayıt almak
- Saat dilimi farkını görmezden gelmek
Sık sorulan sorular
Hukuki çerçeve ve kaynaklar
Ceza Muhakemesi Kanunu — TBMM ↗Türk Ceza Kanunu — Adalet Bakanlığı ↗Başvuru tarihinde güncel metin, karar ve görevli merci ayrıca kontrol edilmelidir. Eski kanun veya karar örnekleri somut dosyaya doğrudan uygulanmaz.