Bu alandaki rehberler
Kripto uyuşmazlığı hangi türde?
Borsada çekim yapılamaması, kişisel cüzdanın ele geçirilmesi ve sahte yatırım sitesine para gönderilmesi aynı olay değildir. Borsa, müşteriler adına işlem ve saklama hizmeti sunabilir; kişisel cüzdanda ise varlıklara erişim özel anahtarlarla sağlanır. İlk adım varlığın hangi ortamda tutulduğunu ve transferin nereden çıktığını belirlemektir.
Fiyatın düşmesi tek başına dolandırıcılık kanıtı değildir. Gerçek dışı getiri vaadi, olmayan varlık bakiyesi, sahte kimlik ve çekim için sürekli ek ödeme istenmesi gibi davranışların kanıtları ayrıca değerlendirilir.
TXID, cüzdan adresi ve ağ nedir?
TXID, zincir üzerindeki işlemin kimliğidir; cüzdan adresi ise transferin gönderildiği veya alındığı adresi gösterir. Ağ, işlemin gerçekleştiği blokzincirdir. Aynı varlık adı farklı ağlarda bulunabileceği için yalnızca “USDT gönderdim” demek teknik inceleme için yeterli değildir.
Bir işlem kimliği paranın hareketini gösterebilir; adresin arkasındaki gerçek kişinin kimliğini tek başına ispatlamaz. Borsa müşteri kayıtları, yatırma adresi eşleştirmesi ve iletişim delilleri bağlantıyı kurmada önem taşır. Zincir dışında, borsa içi transferlerde farklı kayıtlar gerekebilir.
SPK ve MASAK çerçevesi
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları için sermaye piyasası düzenlemeleri ile kimlik ve işlem kontrollerine ilişkin yükümlülükler birlikte önem taşır. SPK’nın 2025’te yayımladığı iki tebliğ kuruluş ve çalışma esaslarını ele alır. Bir platformun bir listede görünmesi, kendiliğinden devletin yatırım veya geri ödeme garantisi verdiği anlamına gelmez.
Güncel izin ve faaliyet kapsamı doğrudan resmî kaynaktan kontrol edilmelidir. İnceleme gerektiren transfer, kaynağa ilişkin belge istemi veya çekim kısıtı varsa kuruluşun yazılı gerekçesi alınmalıdır. Genel bir kısıtlama mesajından hareketle ceza dosyası bulunduğu sonucu çıkarılmamalıdır.
Dolandırıcılık şüphesinde ilk adımlar
Yeni ödeme yapmayı durdurun; failin yönlendirdiği doğrulama sitesine cüzdan bağlamayın. İşlem kimliğini, ağı, varlık türünü, tutarı ve hedef adresi kaydedin. Borsa kullanıldıysa resmî güvenlik birimine olayın bildirilmesini sağlayın ve kayıt numarası alın. Bankadan kripto alımı için gönderilen paranın dekontunu da koruyun.
Seed phrase denilen kurtarma kelimeleri ve özel anahtarlar avukat görüşme formuna, e-postaya veya mesaj kutusuna yazılmamalıdır. Delil olarak gereken şey çoğunlukla herkese açık adres ve işlem kaydıdır. Anahtar güvenliği ile adli delil korumasını birlikte planlayın.
P2P işlemlerinde üçlü ilişki
P2P, kullanıcıların birbirleriyle yaptığı alım satımı ifade eder. Kripto alıcısı ile banka parasını gönderen kişinin farklı olması açıklanması gereken bir bağlantıdır. Üçüncü bir mağdurun parası satıcının hesabına gönderilmiş olabilir; bu ihtimal her P2P işlemini suç yapmaz.
Emir numarası, platform içi görüşme, ödeme adı, transfer zamanı ve teslim edilen kripto miktarı birlikte ele alınmalıdır. Sonradan istenen “farklı IBAN’a iade” talebini doğrudan yerine getirmek yeni bir para zinciri yaratabilir. Banka ve platform üzerinden kayıtlı inceleme talep edin.
Takip, haciz ve geri alma ihtimali
Zincir üzerinde iz sürülebilmesi, paranın hukuken ve teknik olarak geri alınabileceği anlamına gelmez. Varlığın bir kuruluşta bulunması, adresin aidiyeti, ülke bağlantısı ve uygulanabilecek kararlar belirleyicidir. Kripto haczi ile ceza dosyasında el koyma farklı amaçlara hizmet eder.
Soruşturma başvurusunda işlemler sıralı bir tabloya dökülmeli; her satırda tarih, ağ, TXID ve ilgili yazışma gösterilmelidir. Faili bulduğunu veya varlığı kesin kurtaracağını söyleyip peşin ödeme isteyen kişiler yeni dolandırıcılık riski yaratabilir. Hukuki değerlendirme, tespit edilen malvarlığı ve belgeler üzerinden yürütülür.
BELGE HAZIRLIĞI
Hangi deliller önemli?
- Ağ adı, TXID ve cüzdan adresleri
- Borsa emir ve çekim kayıtları
- Yatırım vaadi içeren yazışmalar
- Banka üzerinden yapılan başlangıç ödemeleri
Sık yapılan hatalar
- Seed phrase veya özel anahtar paylaşmak
- Adres tespitini kimlik tespiti sanmak
- Çekim vergisi adıyla yeni ödeme yapmak
Sık sorulan sorular
Hukuki çerçeve ve kaynaklar
Kripto hizmet sağlayıcılarına ilişkin tebliğler — SPK ↗Kripto varlık hizmet sağlayıcıları — SPK ↗5549 sayılı Kanun — MASAK ↗Türk Ceza Kanunu — Adalet Bakanlığı ↗Başvuru tarihinde güncel metin, karar ve görevli merci ayrıca kontrol edilmelidir. Eski kanun veya karar örnekleri somut dosyaya doğrudan uygulanmaz.