Kripto varlıkların haczi ve el koyma

Haciz ve el koyma aynı değildir

Haciz alacağın tahsili bağlamında; el koyma ise ceza muhakemesinde delil veya malvarlığına ilişkin amaçlarla gündeme gelebilir. Aynı varlık üzerinde farklı süreçler bulunması mümkündür. İşlemin hangi dosyadan, hangi yetkiyle ve hangi kapsamda yapıldığı belirlenmeden “kriptoya el konuldu” sözüyle yetinilmemelidir.

Varlık nerede tutuluyor?

Kripto bir hizmet sağlayıcıda tutuluyorsa kuruluşun müşteri ve saklama kayıtları önemlidir. Kişisel cüzdanda ise anahtar kontrolü ile adresin kişiye aidiyeti ayrıca araştırılır. Bir adresin zincirde görünmesi onun belirli borçluya ait olduğunu tek başına göstermez. Adres, hesap ve kimlik arasındaki bağlantı delillerle kurulmalıdır.

Teknik olarak mümkün olan ile hukuki yetki

Bir varlığın transfer edilebilir olması üzerinde hukuken tasarruf yetkisi bulunduğu anlamına gelmez. Tersine mahkeme veya icra kararı bulunması her teknik yapıda anında aktarım yapılabileceğini garanti etmez. Kuruluşların ve varlığın bulunduğu ülkenin rolü, kararın uygulanmasını etkileyebilir.

Başvuru dosyası

Alacak veya suçla bağlantılı talebin dayanağı, tespit edilen hesap/adres ve bunu destekleyen kayıtlar sunulur. Varlık türü ve ağ açık yazılmalıdır. Adresler kopyalanırken hataya karşı asıl işlemle karşılaştırılır. Başkasının özel anahtarını ele geçirerek varlık almak meşru takip yöntemi değildir.

Üçüncü kişi ve aidiyet sorunları

Bir platform hesabında birden fazla kişiye ait değer iddiası bulunabilir. Hangi varlığın kime ait olduğu ve tedbirin hangi tutarı kapsadığı dosyada incelenir. Borçlu veya şüpheliyle ilişki, her üçüncü kişinin malvarlığının sınırsızca etkilenebileceği anlamına gelmez. Ölçülülük ve aidiyet itirazları somut belgelerle gerekçelendirilir.

İade ve tahsilat

Tespit, kısıtlama, tasfiye ve ödeme birbirinden farklı aşamalardır. Kriptonun fiyatı süreç içinde değişebilir; tutar ve değerleme konusu ayrıca açıklanmalıdır. Haciz veya el koyma kararı çıkması bütün paranın hemen ödeneceğini göstermez. Yetkili dosyadaki karar ve uygulama birlikte takip edilir.

Varlığın bulunduğu yer talebin içeriğini değiştirir

Bir hizmet sağlayıcının tuttuğu hesap ile kişinin anahtarını kendisinin yönettiği cüzdan aynı şekilde erişilebilir değildir. Platform hesabı bakımından hesap kimliği, kuruluşun unvanı ve işlem kayıtları araştırılabilir. Kişisel cüzdanda ise adresin borçluya veya soruşturulan kişiye aidiyeti ve teknik erişim ayrıca incelenir. Sadece bir adresin bakiyesini gösteren ekran, aidiyet sorununu tek başına çözmeyebilir.

Talep hazırlanırken bilinen bilgi ile araştırılması istenen bilgiyi ayırın. “Bütün kriptolara el konulsun” biçimindeki belirsiz ifade yerine mevcut hesap, platform, adres ve dayanak kayıtları açıklanmalıdır. Haciz isteyen alacaklının durumu ile ceza dosyasında suçtan elde edildiği iddia edilen varlığın durumu birbirine uygulanmamalıdır.

Karardan sonraki uygulama da takip edilmelidir

Bir tedbir kararının bulunması ile kuruluşun o kararı uyguladığının doğrulanması farklı aşamalardır. Bildirimin hangi kuruluşa, hangi hesap veya varlık için yapıldığı ve yanıtın dosyaya girip girmediği takip edilir. Varlığın türü, adedi ve değer değişimi konusunda kayıtların tutarlı olması önemlidir.

İade, paraya çevirme veya alacaklıya ödeme konusunda her durumda aynı yolun uygulanacağı söylenemez. Başka kişilerin hak iddiaları, farklı dosyalardaki tedbirler ve varlığın saklama biçimi sonucu etkileyebilir. Uygulamadaki teknik güçlükler hukuki inceleme ihtiyacını ortadan kaldırmaz; hangi işlemin neden yapılamadığı yazılı ve somut biçimde belirlenmelidir.